De nieuwe normen van NIAZ Qmentum Global

Het Nederlands Instituut voor Accreditatie in de Zorg (NIAZ) toetst met ingang van 1 januari 2020 alle zorginstellingen aan de hand van de nieuwe NIAZ-norm: NIAZ Qmentum Global. Het normenkader Qmentum 3.0 en 3.1 worden daarbij vervangen. Dit nieuwe normenkader creëert meer ruimte voor zorginstellingen voor eigen invulling, waarin ook de rol van de patiënt en de familie zichtbaar is toegenomen. Hoe kunnen zorginstellingen deze normen nu het beste lezen en in hoeverre kunnen instellingen hier zelf invulling aan geven?

De normen in het normenkader NIAZ Qmentum Global omschrijven wat zorginstellingen moeten realiseren. Normen bestaan uit verschillende criteria. Criteria kunnen onder andere aangemerkt worden als hoge prioriteit of vereiste instellingsrichtlijnen (VIR). VIR’s omvatten essentiële voorwaarden waar zorginstellingen ten behoeve van veiligheid voor patiënten aan moeten voldoen. Aangezien aan alle VIR’s 100% voldaan dient te worden voor accreditatie worden deze voorzien van zogenaamde nalevingstests.

Qmentum 3.0 en 3.1 versus Qmentum Global
Ten opzichte van normenkader 3.0 en 3.1 zijn de nalevingstests van de VIR’s uitgebreid, het doel hiervan is deze begrijpelijker en toetsbaar te maken. Er is ook een nieuwe normenset ‘excellente zorgverlening’ toegevoegd. Deze normenset bestaat uit criteria afkomstig uit (voorheen) alle zorgspecifieke normensets. Daarnaast is de normenset ‘medische (niet-chirurgische) zorg’ veranderd in ‘intramurale zorg’.

Patiëntparticipatie
Een andere belangrijke ontwikkeling vindt ook zijn weerspiegeling in de normen van het nieuwe normenkader, namelijk de toename van de rol van de patiënt en zijn/haar naasten in de zorg. NIAZ Qmentum Global vraagt om een duidelijke visie op patiëntparticipatie. Het is niet de bedoeling dat patiëntparticipatie wordt nagestreefd met losstaande instrumenten, maar wordt gevraagd om weloverwogen keuzes met aandacht voor de fase en context (zie afbeelding) waarin patiëntparticipatie plaatsvindt.

Naast het niveau binnen de organisatie, is het ook belangrijk om met elkaar stil te staan bij het niveau van patiëntparticipatie wat we nastreven. Gebruik hiervoor als leidraad de participatieladder. Zo hoeft er ook niet altijd sprake te zijn van partnership en regie bij de patiënt in de spreekkamer. De patiënt hoeft niet altijd op het hoogste niveau mee te participeren. Bedenk welk niveau passend is bij de patiënt of het thema in de organisatie en vertaal dit samen met patiënt en zorgverlener naar de werkvloer.

Aandacht voor fase en context in patiëntparticipatie
Aandacht voor fase en context in patiëntparticipatie

NIAZ Qmentum Global is minder voorschrijvend ten opzichte van Qmentum 3.0 en 3.1, waardoor zorginstellingen ruimte wordt gegeven voor eigen invulling binnen het kwaliteitssysteem. Zorginstellingen worden daarmee uitgedaagd zelf na te denken over een invulling die aansluit bij ambities en visie. Daarnaast is er binnen het normenkader aandacht voor de rol van patiënt- en familieparticipatie. Het advies is dan ook om komende jaren te investeren in een goed fundament voor patiëntparticipatie.