Digitaal het nieuwe normaal in 2019?

Opiniestuk van Henry Mulder

Digitaal het nieuwe normaal in 2019?

Eind 2018 stuurde minister Bruins van Medische Zorg en Sport een Kamerbrief naar de Tweede Kamer over ‘verplichte digitalisering’. Die heb ik tijdens de kerst maar eens goed bestudeerd. Wat mij zoal opviel? Het realiseren van goede kwaliteit van zorg door goede en tijdige informatie-uitwisseling met de patiënt en tussen zorgaanbieders staat in deze brief centraal. Een belangrijk onderwerp, want de brief van Bruins benadrukt: “Zowel tussen instellingen als binnen instellingen moet digitaal het nieuwe normaal worden.” Kwaliteit en digitaliseringen zijn naar mijn mening twee kanten van dezelfde medaille. Bruins wil ervoor zorgen dat daarbij alle partijen hun rol pakken en resultaat boeken. Ik licht graag aan de hand van de inhoud van de Kamerbrief toe hoe en welke stappen er gezet gaan worden om kwaliteitsverbetering door digitalisering in praktijk te brengen.

Zorgproces voor zorgproces
Om ‘digitaal het nieuwe normaal te maken’ is Bruins aanpak om zorgproces voor zorgproces te digitaliseren. Daarbij zal eerst aandacht besteed worden aan het medicatieproces. Ook processen rondom verwijzingen, overdrachten, waarneming, beelduitwisseling, jeugdgezondheidszorg en ketenzorg bij chronische aandoeningen horen tot de voorrang hebbende (prioritaire) processen. De definitieve roadmap met gekozen processen zal in april 2019 besproken worden in de Tweede Kamer.  Aan de roadmap worden vervolgens “ambitieuze maar haalbare implementatietermijnen”  verbonden. Daarbij vormen samenhangende normen voor eenheid van (zorginhoudelijke) taal en daarop afgestemde techniek de toets voor de wettelijke digitalisering. Doel is dat deze normen onderdeel worden van de kwaliteitsborging van zorgaanbieders en randvoorwaardelijk worden voor het mogen leveren en toepassen van ICT- systemen.

Het is menens
Het feit dat het kabinet meer dan 400 miljoen euro beschikbaar stelt voor versnellingsprogramma’s voor informatie-uitwisseling geeft aan dat het in Den Haag menens is. Ze hebben elektronische gegevensuitwisseling een prominente plek gegeven in hoofdlijnenakkoorden en in stimuleringsprogramma’s (zie E-health in de langdurige zorg en het rapport van de Taskforce Zorg op de Juiste Plek). Naar mijn mening kan dat ook disruptief werken, maar het ministerie houdt een stevige vinger aan de pols door middels risicoanalyses kostenstijgingen en negatieve gevolgen in de bedrijfsvoering te voorkomen.

Als u een bestuurder bent kunt u nu denken: “Ach dat plan moet nog gemaakt worden, dat gaat nog jaren duren”. Dat mag, maar het ontwikkelen van een consistente digitale informatie-uitwisseling over alle spelers heen staan niet op zichzelf. Voor alle betrokken organisaties betekent het de inpassing van geschikte digitale middelen en werkwijzen in de reguliere bedrijfsvoering.  En dat kan al heel dichtbij zijn. Zo is medicatieveiligheid al een outcome van het informatieberaad en mijn verwachting is dat het onderwerp in de komende maanden als concreet eerste doel onder het vergrootglas komt. Het onlangs gepubliceerde ‘toetsingskader inzet van ehealth door zorgaanbieders’ van het IGJ zal hierbij een belangrijk kader vormen.

Digitalisering zal sneller komen dan gedacht
Ook de andere prioritaire processen hebben impact op de inpassing in de reguliere bedrijfsvoering. Afgezien van wanneer precies de digitale normen verplicht worden en wat de exacte inhoud van de standaard is, betekent dit onder andere het organisatorisch voorbereiden, door medewerkers te trainen op nieuwe werkwijzen en deze kwaliteitsgericht in te voeren, inclusief de bijbehorende digitale technologie.

Het lijkt er dus sterk op dat in 2019 digitaal inderdaad het nieuwe normaal wordt. Digitalisering zal sneller komen dan gedacht en stevige impact hebben op de reguliere bedrijfsvoering van organisaties. Dat dit veel zal vragen, maar ook zal opleveren voor kwaliteit van zorg.

En minister Bruins is helder: “Het zijn de bestuurders van zorginstellingen die moeten komen tot samenwerking en (een infrastructuur voor) uitwisseling. Dat is ook nodig om te kunnen gaan voldoen aan de komende verplichting tot digitalisering van prioritaire gegevensuitwisselingen.”

Bijdrage van Henry Mulder
Henry Mulder is expert op het gebied van kwaliteitsverbetering door inzet van technologie. Henry’s visie op kwaliteitsverbetering sluit naadloos aan op de Kwaliteitskeuken; het gedachtegoed dat wij hebben ontwikkeld en dat veel zorgaanbieders gebruiken om kwaliteit van zorg duurzaam te verbeteren. Wij werken nauw samen met Henry om samen de zorg te verbeteren.

Bent u geïnteresseerd in wat deze ontwikkelingen voor uw organisatie gaan betekenen in 2019 en verder?  Graag gaan wij met u in gesprek om onze ervaringen met kwaliteitsgerichte inzet van technologie in de zorg met u te delen.