Transparante verkoopprijzen: De ultieme catalogus?

De discussie over het al dan niet openbaar maken van de prijsafspraken tussen ziekenhuizen en verzekeraars loopt al sinds 2005, ten tijde van de eerste stappen op het pad van marktwerking en vrije prijzen. Sindsdien is niet duidelijk wat er wel en niet mag van de toezichthouder. Recent heeft de minister de NZa gevraagd een traject te ontwerpen om prijsinformatie stapsgewijs openbaar te maken. De vraag is vervolgens welke gevolgen dit heeft: een pick-and-choose catalogus voor consumenten, een prijsopdrijvend effect volgens de branche-organisatie óf een nietszeggend overzicht omdat inzicht in de kwaliteit ontbreekt.

Prijsafspraken wel of niet openbaar?

Onduidelijk was of prijsafspraken gepubliceerd mochten worden en tot welk effect dit leidt. Bij de evaluatie van de ZVW in 2014 wordt gewezen op het belang van het transparantie  van prijzen om de prikkel van het eigen risico te versterken. Het risico dat de werking van een gereguleerde markt hierdoor belemmerd wordt - partijen gaan de prijzen op elkaar afstemmen - wordt relatief laag ingeschat. Maar ook besloot de rechter  - bij een rechtszaak die in 2015 is aangespannen door de Open State Foundation - dat de prijzen niet openbaar gemaakt hoeven te worden omdat hieruit cruciale bedrijfsinformatie is af te leiden en daarmee het bedrijfsgeheim in het geding komt. De ACM onderschrijft in 2016 het belang van het openbaar maken van de prijzen maar ziet hier vooral een rol voor de zorgverzekeraar. Ziekenhuizen zouden dit kunnen inzetten als strategisch instrument. Kortom wel, niet, wel... Ook over de effecten van transparante verkoopprijzen is men het niet eens: een verstorende werking van de gereguleerde markt, de inzet ervan als strategisch instrument door ziekenhuizen en het opdrijven van prijzen, zijn voorspelde scenario’s.

Minister neemt de regie

Zoals zo vaak als er veel verschillende opvattingen zijn en partijen er op basis van gezamenlijkheid niet uitkomen, neemt de minister de regie. In haar brief (zie download) van 3 november 2016 worden alle voors een tegens zorgvuldig afgewogen. De minister komt tot de conclusie dat het zinvol is om transparant te zijn over de afgesproken tarieven met de volgende redenen:

  • Keuzeinformatie voor patiënten in relatie tot het eigen risico,
  • druk op ziekenhuizen om zorgvuldige kostprijsberekeningen uit te voeren,
  • een impuls om ook kwaliteit inzichtelijk te maken en
  • de wens van consumenten om informatie te krijgen over de kosten van zorg.

De NZa wordt gevraagd om een traject te ontwerpen voor een 'stapsgewijze openbaarmaking van alle prijsgegevens in de curatieve zorg'.

En wat nu?

Het is niet duidelijk wanneer de NZa met een antwoord gaat komen maar dat de prijzen openbaar gemaakt worden lijkt een uitgemaakte zaak. Daarom is het voor zorgaanbieders van belang om alvast na te denken over de gevolgen hiervan voor de prijsvorming.

Integrale benchmark

Essentieel is dat het mogelijk wordt voor alle partijen een integrale benchmark te maken van het eigen prijsniveau rekening houdend met eigen volumes en ook de totale prijslijsten van andere zorgaanbieders. ‘Cherrypicking’ van verzekeraars door uit te gaan van het onderste kwartiel per product of het tonen van de 'dure' producten is niet meer mogelijk. Kortom, er ontstaat een objectief beeld van het absolute prijsniveau per zorgaanbieder.

Zoektocht naar afwijkend prijsbeeld

Daarna begint een zoektocht naar redenen van het (afwijkende) prijsbeeld. Ga voorbij aan de institutionele verklaringen (algemeen ziekenhuis, topklinisch ziekenhuis, regionaal ziekenhuis, etc.) en zoek naar causale verbanden die ook feiten te onderbouwen zijn, denk dan aan:

  • Afwijkende kostenstructuur vanwege nieuwbouwziekenhuis
  • Hogere prijzen voor verloskundige producten bij zorgaanbieders in afgelegen gebieden via hoge(re) beschikbaarheidskosten
  • Hogere prijzen voor producten waarbij een specialist een zeer specifieke naam heeft
  • Herkomst patiënten buiten het verzorgingsgebied en/of afwijkende profielen voor deelgroepen
  • Lage prijzen voor producten die met hoge volumes geleverd worden

Hoge(re) kwaliteit kan een verklaring zijn, maar ook daarvoor geldt dat hoe beter onderbouwd, hoe krachtiger dit argument wordt. Het kan overigens ook zo zijn dat er geen direct aanwijsbare redenen zijn voor de hoge kosten ten aanzien van de geleverde zorg. Dan zal  de inspanning zich meer op de interne bedrijfsvoering richten.

Maak uiteindelijk keuzes ten aanzien van het prijsbeleid: prijsvechter, hoge kwaliteit en dito prijs of gemiddelde prijs. Deze keuzes kunnen gemaakt worden voor het gehele ziekenhuis, maar het is zeker ook zinvol om onderscheid te maken tussen verschillende productgroepen of specialismen.

Samenvattend

In de discussie over de noodzaak van prijstransparantie ligt de focus vooral op het belang voor de individuele cliënt. Of het bieden van transparantie in het belang zal zijn van de patiënt kan ik niet overzien. Uiteraard is dit ook afhankelijk van de plannen van het nieuwe kabinet ten aanzien van het eigen risico. Maar transparantie maakt het in ieder mogelijk prijzen met elkaar te vergelijken. Zorgverzekeraars zullen dit ongetwijfeld gaan doen. Daarom moeten ook ziekenhuizen zich een oordeel vormen over het eigen prijsniveau, de (causale) redenen hiervoor en dit betrekken bij hun prijsbeleid voor toekomstige onderhandelingen. In mijn ogen dus geen ultieme catalogus van producten, prijzen en aanbieders maar wel aanleiding voor een goed doordacht prijsbeleid, waarbij niet alleen het absolute prijsniveau er toe doet, maar ook de inhoud en geboden kwaliteit van zorg een essentiële rol gaan spelen.

Vanuit mijn ervaringen kan ik u bijstaan bij de onderhandeling met zorgverzekeraars, vormgeven van het prijsbeleid en adviseren op het gebied van portfoliokeuzes en verkenning van toekomstscenario’s. U vindt mijn gegevens onderstaand.