Van zorgen voor, naar coachen dat

De ingrijpende ontwikkelingen in de zorg vragen niet alleen om verandering en keuzes van organisaties. Ook medewerkers zien hun werk veranderen. Er vindt een verschuiving plaats van zorgen voor, naar coachen dat. De professional die dagelijks de begeleiding en ondersteuning biedt, is de schakel tussen de cliënt, het netwerk, de organisatie en de financier. Om deze reden kiest Stichting IJsselmonde Oost ervoor om al haar ambulante medewerkers mee te nemen in de veranderingen. Zij vroegen Myriam Martens en Willem Rutgers van Q-Consult Zorg om dit proces te begeleiden.

Onze samenleving wordt in hoog tempo getransformeerd van een verzorgingsstaat naar een participatiesamenleving. Daarbij is de eigen kracht en zelfredzaamheid van iedere burger uitgangspunt. Aanbieders van zorg- en dienstverlening ontkomen niet aan fundamentele veranderingen en het maken van keuzes. Medewerkers zullen hierbij een belangrijke stap moeten zetten. Stichting IJsselmonde Oost realiseert zich dat terdege. Stichting IJsselmonde Oost is een kleine gehandicaptenzorgorganisatie actief in Barendrecht en Ridderkerk. Zij biedt zowel intramurale als extramurale ondersteuning. Op strategisch niveau is de kennis van de overhevelingen naar gemeenten ruimschoots aanwezig en worden diverse stappen gezet om de organisatie voor te bereiden. Eén daarvan is het beïnvloeden van de basishouding van medewerkers, zodat zij de ommezwaai maken van zorgen voor, naar coachen dat.

Gedragsverandering door training

De overheveling van verschillende functies uit de AWBZ naar de gemeenten heeft grote gevolgen voor de kwetsbare groep cliënten van Stichting IJsselmonde Oost. Een groot deel van de cliënten heeft een extramurale of intramurale indicatie die op termijn valt onder de Wmo. Deze cliënten moeten in staat zijn om bij de gemeente aan te geven wat hun ondersteuningsbehoefte is, waarmee zij zo lang mogelijk zelfstandig kunnen functioneren en in de maatschappij kunnen deelnemen.

De medewerkers van Stichting IJsselmonde Oost kunnen hen hierbij ondersteunen. Voorheen werkten zij vanuit een traditionele begeleidingsstijl. De eerste stap die medewerkers moeten zetten is zich bewust te worden van hun veranderende rol. Vervolgens hebben zij praktische handvatten nodig om een meer coachende rol aan te nemen en de verantwoordelijkheid voor het leven van de cliënt meer in gezamenlijkheid te nemen dan over te nemen. Medewerkers van IJsselmonde Oost worden hierin begeleid door middel van training. De training bestond uit drie delen: kennisoverdracht, bewust worden van de nieuwe rol en vaardigheden aanleren.

Kennisoverdracht
De decentralisaties vanuit de overheid (Wlz, Zvw en Wmo) zijn fundamentele veranderingen die direct impact hebben op de werkvloer. Minimale basis- en eenduidige kennis is voor medewerkers essentieel om te begrijpen wat er in de nieuwe situatie van hen wordt verwacht.

Bewustwording
Uitgangspunt bij dit onderdeel was de taakvolwassenheid van elk team. Om de training vooraf op elk team af te kunnen stemmen, hebben we een taakvolwassenheidscan gedaan. In kleine subgroepen hebben we vervolgens in de training gekeken naar de ondersteuningsvragen en activiteiten van de eigen cliënten. Zo was de training herkenbaar en direct toepasbaar. Hoe doen we het nu en hoe kan het anders? Het kost tijd om de omslag te maken van zorgen voor naar coachen dat. Als deze omslag er is, wordt het leereffect van het vaardighedengedeelte vergroot.

Vaardigheden
‘Wie de vragen stelt, leidt het gesprek’ is een belangrijk motto. Goede vragen stellen aan de cliënt, het netwerk en de samenwerkingspartners is belangrijk. We hebben de fundamentele stappen in coachen behandeld: luisteren, samenvatten en doorvragen, open vragen stellen en de 5x waarom. Deze zijn in het heetst van de strijd moeilijker toe te passen dan vooraf gedacht. Door plenair en in subgroepen te oefenen ontstond er een constructieve en confronterende leersituatie.

Samenvattend

De ambulante professionals van Stichting IJsselmonde Oost zijn in dit traject uitgedaagd om de toekomst in te gaan. Medewerkers hebben praktische handvatten gekregen die zij actief in de praktijk toepassen. Ze kijken kritischer naar de zorgplannen: ‘staat hier nu in wat we willen bereiken en is het specifiek genoeg?’ En het belangrijkste: de medewerkers zijn zich ervan bewust dat zij degenen zijn die de cliënt voorbereiden op de veranderingen. Het beste voor de cliënt zijn de drijfveren van deze mooie mensen in de zorg.

Wij wensen de professionals binnen Stichting IJsselmonde Oost veel succes en plezier met de voorbereiding op de decentralisaties. De eerste stappen zijn gezet!