Waarom Beyond Budgeting werkt voor de zorg


Niet meer één keer per jaar een begroting centraal vaststellen, maar continu sturen op actuele informatie en relatieve doelen, met ruimte om bij te sturen. Dat is de kern van Beyond Budgeting. De belangstelling voor dit besturingsmodel groeit, ook in de zorg, omdat organisaties steeds vaker te maken krijgen met ontwikkelingen die de jaarbegroting al snel inhalen. Van nieuwe cao’s tot prijsstijgingen. Diverse zorgorganisaties besloten daarom de overstap naar Beyond Budgeting te maken. Voor meer grip, flexibiliteit en een betere aansluiting op actuele vraagstukken. Wij vertellen je over onze aanpak en de meerwaarde voor jouw zorgorganisatie.

q-zorg-cultuurfoto-11-03-24-1096-def
q-zorg-cultuurfoto-s-782-def-1-1

De klassieke jaarbegroting en Beyond Budgeting zijn allebei bedoeld om te sturen op prestaties. Het verschil zit vooral in hoe die sturing verloopt. Bij een klassieke begroting stelt een organisatie vooraf een financieel plan voor het hele jaar vast. Vervolgens worden de prestaties het hele jaar afgezet tegen die begroting en sturen managers op het halen van hun budget. Beyond Budgeting verlegt de focus naar voren, naar financiële prognoses: wat komt er de komende tijd op ons af? En aan welke knoppen kunnen we draaien om alsnog binnen de budgetten en afgesproken resultaten (KPI's, rendement) te blijven als we veranderingen zien aankomen die impact hebben op de verwachte inkomsten en uitgaven? Je bent dus meer gericht op actie dan op een verklaring van afwijkingen achteraf. 

 

Meer bewegingsruimte 

Het vooruitkijken met een bepaalde periode (vier, vijf of zelfs zes kwartalen) dat bij Beyond Budgeting hoort, is een doorlopend proces: rolling forecasting. Met als belangrijk voordeel dat hierdoor meer flexibiliteit ontstaat. Organisaties zitten niet vast aan een star jaarplan met vaste budgetten, maar kunnen tussentijds bijsturen en middelen aanpassen als de situatie daarom vraagt. Bijvoorbeeld bij afname van de bezetting van de bedden en het oplopen van verzuim. Of als het nieuwe kabinet met zorgplannen komt. 


En of het nou om bezuinigingen gaat of gas geven op regionalisering: Beyond Budgeting biedt de ruimte om hierop te anticiperen. Zo kun je extra capaciteit inzetten als de zorgvraag stijgt of meer financiële middelen verschuiven naar een project dat ineens meer prioriteit krijgt. Dit alles zonder daarvoor eerst langdurige formele begrotingsprocedures te doorlopen. Het maakt je dus wendbaarder. Met Beyond Budgeting voorkom je bovendien het risico dat je met elkaar veel tijd en energie in een planning & controlcyclus steekt, maar toch een groot gedeelte van het jaar stuurt op een begroting opgesteld vanuit achterhaalde informatie en/of uitgangspunten.

Andere manier van werken 

Deze genoemde voordelen maken Beyond Budgeting interessant voor de zorg, waar alles voortdurend in beweging is en het zaak is om tijd en energie vooral zo doelmatig mogelijk in te zetten. Tegelijkertijd heeft het behoorlijk wat voeten in de aarde om dit sturingsmodel te implementeren. De eerste uitdaging is de technische kant, waarbij je op basis van diverse analyses het hele managementcontrolsysteem herziet en een nieuw prognosemodel invoert. Daar komt dan nog bij dat Beyond Budgeting echt een andere manier van werken is waardoor de implementatie een veranderkundige component met zich meebrengt. Vooruitkijken en anticiperen vraagt om een heel andere denk- en werkwijze dan terugkijken en verklaren. Bovendien vereist het een intensief samenspel tussen de business controllers en andere ondersteunende afdelingen zoals HR en facilitair en teamleiders van zorgprocessen. Zij moeten gezamenlijk sturing geven aan de hand van trends en gebeurtenissen vanuit een eenduidige visie: we zien dit gebeuren, wat gaan we nu concreet doen? De combinatie van technische ontwikkeling en implementatie van een nieuwe werkwijze maakt het als geheel een fors verandertraject. 

 

Heldere visie 

Beyond Budgeting sluit mooi aan bij de transitie die zorgorganisaties toch al doormaken om de stijgende zorgvraag, vanuit regionale samenwerking, het hoofd te bieden. Bij die ontwikkeling past een sturingsmodel dat ruimte laat voor voortschrijdend inzicht en gezamenlijke doelen.  Essentieel hierbij is een heldere visie die gedragen wordt door de relevante stakeholders. Dan is het cruciaal dat mensen die je hierin mee wil krijgen, begrijpen waarom je het doet, waarom het nodig is en wat het ook voor hén gaat opleveren. Wij ondersteunen organisaties in het ontwikkelen van deze visie, de technische benodigdheden en het doorvoeren van de benodigde veranderingen die de cultuur raken en veranderen, bijvoorbeeld door wijzigingen in de besturingsfilosofie. 

q-zorg-cultuurfoto-s-890-def
q-zorg-cultuurfoto-11-03-24-218-def-v2

Onrust erkennen 

Daarbij is het belangrijk om zorgen en onrust in de organisatie te erkennen. In veranderprocessen zien we vaak dat er een ideaalbeeld geschetst wordt: een rooskleurig verhaal waarin alles soepel lijkt te verlopen. Terwijl veranderingen in de praktijk altijd gedoe opleveren. Dat hoort erbij. Het gaat erom dat je op het moment dat dat gedoe ontstaat, daar niet aan voorbijgaat. Dat je mensen geruststelt door te benoemen wat er speelt: 'ja, dit is een grote verandering voor je en dat is spannend.' En tegelijkertijd laat zien dat ze er niet alleen voor staan. We helpen je om vooruit te kijken en prognoses te maken in plaats van alleen terug te blikken. We zorgen voor overzichtelijke dashboards en laten je vooraf zien hoe die er straks uit gaan zien. En we ondersteunen je bij het voeren van het goede gesprek met elkaar. Hoe meer we onrust erkennen en benoemen, in plaats van die te bagatelliseren, hoe groter de kans dat het project daadwerkelijk slaagt. 

 

Activiteitenplanning als basis 

Wij starten een project met het opstellen van een uitgebreide project- en activiteitenplanning. Dit doen we in afstemming met de stuurgroep van de zorgorganisatie zodat de activiteitenplanning aansluit bij de huidige situatie. Hierin staan alle processtappen uitgewerkt om Beyond Budgeting technisch en inhoudelijk in te richten. Ook helpt dit om iedereen in dit traject mee te nemen. En dat de governance van de organisatie hierin meegaat. Want toezicht houden zonder vaste begroting is ook een hele verandering. 

 

Lef 

Voor het hele overgangstraject plannen we vaak één tot anderhalf jaar de tijd in. Die tijd is ook wel nodig om Beyond Budgeting zorgvuldig in te voeren vanaf het doorspitten op bruikbaarheid van brondata tot rolling forecast, zonder medewerkers te overvragen in de culturele en technische veranderingen. Het is een keuze die van lef getuigt, zowel in de langdurige zorg waar meer organisaties dit inzetten als zeker in de hoogcomplexe zorg. Maar ook, of misschien wel juist in die extreem veranderlijke omgeving, heeft Beyond Budgeting de potentie om toekomstbestendige zorg verder aan te jagen. 

Inspiratiesessie 30 juni 2026

Beyond Budgeting: sturen op inzicht in plaats van een jaartal


De financiële realiteit in de zorg verandert continu. Bezettingsschommelingen, beleidswijzigingen en onzekerheid over bekostiging maken sturen op een vaste jaarbegroting steeds lastiger. Toch is de begrotingscyclus vaak nog leidend, terwijl die niet altijd houvast biedt voor de dagelijkse praktijk. Hoe houd je grip, zonder steeds achteraf te moeten verklaren?


Tijdens deze inspiratiesessie ontdek je samen met andere zorgfinancials hoe Beyond Budgeting werkt: sturen met actuele inzichten in plaats van een traditionele begroting. Met praktijkvoorbeelden, een casus en aandacht voor organisatie en cultuur krijg je concrete handvatten om te bepalen of deze aanpak bij jouw organisatie past. Meer weten? Bekijk de inspiratiesessie via onderstaande knop.

q-zorg-cultuurfoto-11-03-24-375-def

Meer weten over dit onderwerp? Bel ons!

Jan Gerben Verzijl

Senior Adviseur


  1. jangerben.verzijl@qconsultzorg.nl
  2. 06-41 33 33 22
q-zorg-jan-gerben-def
q-zorg-evi-def-blauw